Produkty mleczne a choroba Alzheimera: przegląd dowodów na potencjalne efekty neuroprotekcyjne
Podsumowanie
Choroba Alzheimera (ChA) to postępujące schorzenie neurodegeneracyjne z zaburzeniami poznawczymi, dysfunkcją synaptyczną i przewlekłym zapaleniem mózgu. Celem przeglądu było krytyczne ocenienie dostępnych danych epidemiologicznych i klinicznych dotyczących związku spożycia produktów mlecznych z ryzykiem ChA oraz mechanizmów neuroprotekcyjnych. Przeprowadzono systematyczne wyszukiwanie literatury w bazach PubMed i Google Scholar; analiza objęła badania obserwacyjne i interwencyjne o różnej skali. Omówiono bioaktywne składniki mleka — peptydy, milk fat globule membrane (MFGM) oraz metabolity powstające podczas fermentacji — które wykazywały właściwości antyoksydacyjne, neurotroficzne i wspierające funkcję mitochondrialną oraz plastyczność synaptyczną. Produkty fermentowane mogły dodatkowo wpływać na funkcje poznawcze poprzez modulację osi jelito–mózg i wytwarzanie neuroaktywnych metabolitów mikrobioty. Badania obserwacyjne często sugerowały korzystny związek między konsumpcją nabiału a zachowaniem funkcji poznawczych, lecz wyniki były niejednoznaczne, a badania kliniczne ograniczały małe kohorty i heterogeniczność metodologiczną. Wnioski sugerują, że nabiał jest dostępnych źródłem związków o potencjale wspierania odporności poznawczej, jednak potrzebne są solidne, długofalowe i zindywidualizowane badania interwencyjne, uwzględniające genetykę, skład mikrobioty i profile metaboliczne, by ustalić związek przyczynowy.