Rola terapeutyczna artemizyny i jej pochodnych w czerniaku: przegląd dowodów przedklinicznych

Czerniak, agresywny nowotwór skóry o wysokiej skłonności do nawrotów i przerzutów, nadal stanowi istotne obciążenie kliniczne pomimo postępów terapeutycznych. Celem przeglądu było zestawienie dowodów przedklinicznych dotyczących aktywności artemizyny i jej pochodnych (arteamizynianu, artesunatu, dihydroartemisyny) przeciwko czerniakowi i czerniakowi ocznemu. Przegląd obejmował literaturę z baz takich jak PubMed, EMBASE, Web of Science, Ovid, ScienceDirect, Cochrane i CNKI od początku istnienia baz do września 2025 r.; włączono oryginalne badania przedkliniczne i kliniczne, raporty przypadków oraz istotne przeglądy. W badaniach in vitro i modelach mysich artemizyna i pochodne hamowały proliferację komórek, redukowały syntezę melaniny i melanogenezę, indukowały apoptozę oraz ograniczały wzrost guza, angiogenezę i przerzuty; efekty te korelowały z modulacją szlaków sygnałowych PI3K/AKT/mTOR i MALAT1/YAP oraz mechanizmów angiogenezy (podawano istotne zmniejszenie wzrostu guza i migracji komórek). Autorzy wskazywali na obiecujące właściwości tych związków, jednocześnie zaznaczając, że dowody pochodzą głównie z badań przedklinicznych, co ogranicza bezpośrednie wnioski kliniczne. Wyniki sugerują potencjał terapeutyczny artemizyny w leczeniu czerniaka i uzasadniają dalsze badania kliniczne oraz badania mechanistyczne.