Nanocząsteczki selenu łagodzą przedwczesne wygasanie czynności jajników wywołane cyklofosfamidem u myszy poprzez aktywację szlaku PI3K/AKT i hamowanie ferroptozy

Badanie dotyczyło terapeutycznego potencjału nanocząsteczek selenu (SeNPs) w modelu przedwczesnego wygasania czynności jajników (POF) wywołanego cyklofosfamidem (CTX). Celem było ustalenie, czy SeNPs mogą przywrócić funkcję jajników i jakie mechanizmy molekularne za tym stoją. Przeprowadzono eksperyment in vivo na samicach myszy, którym podano CTX w celu indukcji POF, a następnie przez 14 dni podawano SeNPs; oceniano masę jajników, indeks jajnikowy oraz poziomy hormonów w surowicy. Wykonano badania histologiczne (morfologia, rozwój pęcherzyków, atrezja), analizy uszkodzeń DNA i apoptozy oraz analizę transkryptomiczną; wyniki potwierdzono in vitro na komórkach ziarnistych jajnika. Stwierdzono, że SeNPs istotnie poprawiły morfologię i funkcję jajników — zwiększyły liczbę pęcherzyków rozwijających się i zmniejszyły odsetek pęcherzyków atretcznych — oraz skorygowały zaburzenia hormonalne indukowane przez CTX. Analizy molekularne wykazały aktywację szlaku PI3K/AKT oraz hamowanie procesu ferroptozy jako prawdopodobne mechanizmy ochronne. Wyniki sugerują, że SeNPs mogą mieć potencjał terapeutyczny w zapobieganiu CTX‑zależnej utraty funkcji jajników, jednak konieczne są dalsze badania dotyczące bezpieczeństwa i przekładu na modele kliniczne.